- R290 to propan – naturalny czynnik, GWP=3 vs GWP=675 dla R32
- Klasa efektywności A+++ – wyższy COP niż większość modeli R32 przy niskich temperaturach
- Od 2027: zakaz R410A i R32 w nowych urządzeniach ≥12 kW – R290 nie podlega ograniczeniom
- Pompy R290 są na liście ZUM – kwalifikują do dotacji CP do 55 700 zł netto
- Bezpieczeństwo: ≤0,5 kg propanu w jednostce – mniej niż standardowa butla kempingowa
- Wymaga certyfikowanego instalatora z uprawnieniami do czynników łatwopalnych A3
Pompa ciepła R290 to urządzenie grzewcze które zamiast syntetycznego freonu R32 czy R410A używa propanu – naturalnego gazu o zerowym potencjale niszczenia ozonu i minimalnym wpływie na efekt cieplarniany. To technologia która przez ostatnie 3 lata weszła do głównego nurtu rynku – Bosch, Viessmann, Vaillant, Daikin, Mitsubishi i Panasonic oferują modele R290 od 2023–2024 roku. Niniejszy artykuł odpowiada na pytania które zadaje właściciel domu: czy pompa ciepła R290 jest bezpieczna, ile kosztuje, czy dostę dotację CP i kiedy ma sens w porównaniu do R32.
Kompleksowy przewodnik
Co to jest R290 i dlaczego ma znaczenie
R290 to oznaczenie propanu jako czynnika chłodniczego. W pompach ciepła i urządzeniach klimatyzacyjnych czynnik chłodniczy odpowiada za transport energii cieplnej – odparowuje w wymienniku zewnętrznym pobierając ciepło z powietrza, a następnie skrapla się w wymienniku wewnętrznym oddając je do instalacji CO lub CWU.
Przez dziesięciolecia używano syntetycznych freonów: R22, R410A, R32. Wszystkie mają wysokie GWP – współczynnik ocieplenia globalnego. Dla R410A GWP wynosi 2088, dla R32 – 675. Propan (R290) ma GWP=3 i ODP=0 (zero niszczenia ozonu). To różnica prawie 225-krotna w stosunku do R32. Regulacje UE (F-gazy) stopniowo wycofują wysoko-GWP czynniki – co otwiera epokę pompy ciepła R290 na szeroką skalę.
R290 vs R32 – porównanie techniczne
| Parametr | R290 (propan) | R32 | R410A |
|---|---|---|---|
| GWP (ocieplenie globalne) | 3 | 675 | 2088 |
| ODP (niszczenie ozonu) | 0 | 0 | 0 |
| Temperatura wrzenia | −42°C | −52°C | −51°C |
| Typowa klasa efektywności | A+++ | A++ / A+++ | A+ / A++ |
| Praca do temp. zewn. | −25°C | −20 / −25°C | −15 / −20°C |
| Łatwopalny? | Tak (A3) | Tak (A2L, niskie ryzyko) | Nie (A1) |
| Zakaz F-gaz (nowe urz. ≥12 kW) | Nie dotyczy | Od 2027 | Od 2025 |
| adunek w urządzeniu | 0,15–0,5 kg | 0,5–1,5 kg | 0,8–2,0 kg |
W praktyce pompa ciepła R290 osiąga wyższy COP niż większość modeli R32 szczególnie przy temperaturach zewnętrznych poniżej −5°C. Dla polskiego klimatu – gdzie sezon grzewczy trwa od października do kwietnia – ta różnica przekłada się na realne oszczędności na rachunkach za prąd.
Bezpieczeństwo – czy propan jest niebezpieczny
Pompa ciepła R290 jest bezpieczna przy prawidłowej instalacji. Propan jest łatwopalny, ale ilość czynnika w urządzeniu jest minimalna – typowo 0,15–0,5 kg, mniej niż standardowa butla kempingowa (0,5 kg). Kluczowe zasady:
- Instalacja wyłącznie przez certyfikowanego instalatora z uprawnieniami F-gazowymi i szkoleniem A3 (łatwopalne czynniki)
- Jednostka zewnętrzna tylko na zewnątrz budynku, min. 1 m od okien i otworów wentylacyjnych
- Zakaz montażu w zamkniętych, pozbawionych wentylacji pomieszczeniach
- Przewody miedziane lub ze stali nierdzewnej, bez złączy we wnętrzu budynku
Dotacja Czyste Powietrze na pompę ciepła R290
Pompy ciepła R290 kwalifikują się do dotacji CP identycznie jak inne powietrzne pompy ciepła – warunkiem jest wpis na listę ZUM i odpowiednia klasa efektywności. Większość modeli R290 osiąga A+++ co daje najwyższy limit dotacji.
| Poziom CP | Pompa p/w A+++ + inst. CO/CWU | Pompa p/w A++ + inst. |
|---|---|---|
| Podstawowy (40%) | 22 280 zł netto | 18 620 zł netto |
| Podwyższony (70%) | 38 990 zł netto | 32 585 zł netto |
| Najwyższy (100%) | 55 700 zł netto | 46 550 zł netto |
Limity dotyczą kwot netto. VAT 8% płacisz z własnych środków. Na poziomie najwyższym (100%) przy fakturze 38 000 zł netto dopłacasz tylko 3 040 zł VAT – reszta pokryta przez program. Dotacja jest bezzwrotna pod warunkiem utrzymania urządzenia przez 5 lat.
Lista ZUM – jakie modele R290 kwalifikują
Lista ZUM (Zestawienie Urządzeń i Materiałów) jest aktualizowana na bieżąco pod adresem lista-zum.ios.edu.pl. Modele pompy ciepła R290 obecne na liście ZUM w 2026 roku:
- Bosch – seria Compress 5800i AW R290, 5–17 kW, klasa A+++
- Viessmann – Vitocal 150-A R290, 6–16 kW, klasa A+++
- Vaillant – aroTHERM plus R290, 5–17 kW, klasa A+++
- Daikin – Altherma 3 R R290, 4–16 kW, klasa A+++
- Panasonic – Aquarea T-Cap R290, 9–16 kW, klasa A+++
- Mitsubishi Electric – Ecodan R290, 8,5–14 kW, klasa A+++
Zawsze weryfikuj aktualną listę ZUM przed zakupem – urządzenie musi być na liście w momencie składania wniosku o dotację CP. Lista jest aktualizowana co kilka tygodni.
Kiedy R290 się opłaca – decyzja
Pompa ciepła R290 jest lepszym wyborem niż R32 w następujących sytuacjach:
- Planujesz użytkować urządzenie przez 15–20 lat i chcesz uniknąć problemów po 2027
- Zależy Ci na najwyższej efektywności energetycznej – szczególnie przy temperaturach poniżej zera
- Robisz kompleksową termomodernizację i chcesz od razu zainstalować technologię przyszłościową
- Mieszkasz w rejonie o surowych zimach (Olsztyn, województwo warmińsko-mazurskie)
R32 może być lepszym wyborem jeśli: budżet jest napięty i 5–15% różnicy ceny ma znaczenie; wymiana kopciucha musi nastąpić szybko; dostępność serwisu R290 w Twoim regionie jest ograniczona.
Krok po kroku
Pompa ciepła R290 – najczęstsze pytania 2026
Pompa ciepła R290 używa propanu jako czynnika chłodniczego zamiast syntetycznych freonów takich jak R32 czy R410A. Propan (R290) to naturalny gaz o zerowym potencjale zubożania ozonowego (ODP=0) i bardzo niskim współczynniku ocieplenia globalnego (GWP=3 w porównaniu do GWP=675 dla R32 i GWP=2088 dla R410A). W praktyce oznacza to wyższą efektywność energetyczną – pompy ciepła R290 osiągają klasę A+++ i COP powyżej 5 nawet przy niskich temperaturach zewnętrznych; lepszą pracę w niskich temperaturach zewnętrznych do minus 25 stopni Celsjusza; mniejszy ładunek czynnika chłodniczego w urządzeniu (typowo 0,15–0,5 kg propanu); od 2027 roku zakaz stosowania R410A i R32 w nowych urządzeniach o mocy powyżej 12 kW – R290 jest gotowy na przyszłość. Lista ZUM – urządzenia CP →
Pompa ciepła R290 jest bezpieczna przy prawidłowej instalacji. Propan (R290) jest łatwopalny, co stanowi podstawową różnicę w stosunku do R32. W praktyce jednostka zewnętrzna zawiera zaledwie 0,15–0,5 kg propanu – mniej niż standardowa butla kempingowa. Kluczowe zasady bezpieczeństwa: instalacja wyłącznie przez certyfikowanego instalatora z uprawnieniami F-gazowymi i szkoleniem R290; zachowanie minimalnych odległości od otworów wentylacyjnych i okien (min. 1 m); zakaz instalacji w zamkniętych, pozbawionych wentylacji pomieszczeniach; montaż jednostki zewnętrznej tylko na zewnątrz budynku. Producenci tacy jak Bosch, Viessmann, Vaillant, Daikin i Mitsubishi sprzedają pompy R290 od 2023 roku z certyfikacją CE i spełniają normę EN 60335-2-40.
Tak, pompy ciepła R290 od wielu producentów znajdują się na liście ZUM programu Czyste Powietrze. Lista ZUM jest aktualizowana na bieżąco pod adresem lista-zum.ios.edu.pl. Pompa ciepła R290 kwalifikuje się do dotacji CP jako powietrzna pompa ciepła do centralnego ogrzewania i ciepłej wody użytkowej. Większość modeli R290 osiąga klasę A+++ co daje najwyższy limit dotacji. Dofinansowanie na pompę ciepła powietrzną p/w A+++ wraz z instalacją CO i CWU wynosi: 40% poziomu – do 22 280 zł netto, 70% – do 38 990 zł netto, 100% – do 55 700 zł netto. Zawsze sprawdź aktualną listę ZUM przed zakupem. Lista ZUM →
Pompy ciepła R290 są zazwyczaj o 5–15% droższe od odpowiadających im modeli R32 tego samego producenta. Typowy koszt pompy ciepła R290 powietrznej 8–12 kW to 18 000–32 000 zł brutto za samo urządzenie. Instalacja z podłączeniem CO i CWU, regulacją i uruchomieniem to dodatkowo 8 000–15 000 zł. ączny koszt kompletnej instalacji: 26 000–47 000 zł brutto. Przy dotacji CP 70% na poziomie podwyższonym możesz odzyskać do 38 990 zł netto – co przy fakturze 38 000 zł netto oznacza że dopłacasz tylko VAT 8% czyli ok. 3 040 zł. Różnica ceny R290 vs R32 wyrównuje się dzięki niższym kosztom eksploatacji i braku konieczności wymiany czynnika po 2027. Więcej o cenach pomp ciepła →
Urządzenie R290 jest lepszym wyborem niż R32 w następujących sytuacjach: po pierwsze planujesz użytkować urządzenie przez 15–20 lat i chcesz uniknąć problemów serwisowych po 2027 roku gdy syntetyczne czynniki chłodnicze będą droższe i trudniej dostępne; po drugie zależy Ci na najwyższej efektywności energetycznej – R290 oferuje lepszy COP szczególnie przy temperaturach poniżej zera; po trzecie budujesz nowy dom lub robisz kompleksową termomodernizację i chcesz od razu zainstalować technologię przyszłościową; po czwarte mieszkasz w rejonie o surowych zimach jak Olsztyn czy Warmia i Mazury. R32 może być lepszy jeśli budżet jest napięty, wymiana kopciucha musi nastąpić szybko lub dostępność serwisu R290 w Twoim regionie jest ograniczona.
Ta pompa wymaga instalacji przez certyfikowanego instalatora posiadającego uprawnienia F-gazowe oraz ukończone szkolenie z obsługi urządzeń z łatwopalnymi czynnikami chłodniczymi kategorii A3. Wymagania techniczne: jednostka zewnętrzna zamontowana na zewnątrz budynku z zachowaniem odległości minimum 1 metra od okien i otworów wentylacyjnych, zakaz montażu w garażach, piwnicach i innych zamkniętych pomieszczeniach, przewody rurowe z miedzi lub stali nierdzewnej bez złączy we wnętrzu budynku, przy instalacji w niskich pomieszczeniach wymagana dodatkowa wentylacja. Inspektor budowlany może wymagać protokołu odbioru instalacji. Wiełkszość producentów wymaga przeszkolenia instalatora przez autoryzowanego przedstawiciela.
Urządzenie R290 wyróżnia się bardzo dobrą pracą w niskich temperaturach zewnętrznych, co jest kluczowe w polskim klimacie. Modele R290 czołowych producentów pracują efektywnie do minus 25 stopni Celsjusza bez wspomagania grzałką elektryczną. COP przy temperaturze zewnętrznej minus 7 stopni Celsjusza i zasilaniu instalacji 35 stopni wynosi typowo 3,5–4,2 dla modeli R290 klasy A+++ w porównaniu do 3,0–3,8 dla odpowiadających modeli R32. W Polsce gdzie temperatura zewnętrzna spada poniżej zera przez 60–90 dni w roku ta różnica ma realne znaczenie dla kosztów ogrzewania. Dla Olsztyna i województwa warmińsko-mazurskiego gdzie zimy są szczególnie surowe pompy ciepła R290 A+++ są rekomendowanym rozwiązaniem. Pompa ciepła zamiast kopciucha →
Zakaz stosowania czynników chłodniczych o wysokim GWP w nowych urządzeniach wchodzi stopniowo zgodnie z rozporządzeniem F-gazowym UE. Od 1 stycznia 2027 roku zakazane jest stosowanie czynników o GWP powyżej 750 w nowych jednostkach podzielonych do 12 kW – dotyczy to R32 (GWP=675, graniczne) i R410A (GWP=2088, zakazany). Dla urządzeń powyżej 12 kW zakaz jest już od 2025 roku. Co to oznacza dla właścicielów: urządzenia zainstalowane przed zakazem mogą nadal działać, jednak po 2027 roku uzupełnienie czynnika R32 lub R410A podczas serwisu będzie droższe i trudniej dostępne ze względu na limity importu. Ta pompa z propylanem jest całkowicie odporna na te regulacje – propan nie podlega żadnym ograniczeniom F-gazowym.
W Płońsku i powiecie płońskim pompy ciepła R290 to coraz popularniejszy wybór przy wymianie kopciuchów. Region mazowiecki ma surowe zimy z temperaturami sięgającymi minus 15 do minus 20 stopni Celsjusza, co czyni R290 z dobrą pracą w niskich temperaturach szczególnie atrakcyjnym. Operator CP dla powiatu płońskiego to Mazowiecki Fundusz Ochrony Środowiska – wnioski przyjmowane przez portal GWD lub lokalnych operatorów gminnych. Przy wymianie kopciucha na pompę ciepła R290 A+++ możesz otrzymać do 55 700 zł netto dotacji na pompę z instalacją CO i CWU (poziom najwyższy, 100%). SprawdzCo obsługuje klientów z Płońska – pomożemy dobrać właściwy model R290 i przeprowadzić przez cały wniosek CP. Pompa ciepła Płońsk →
Tak, model R290 kwalifikuje się do prefinansowania w programie Czyste Powietrze na poziomach podwyższonym (70%) i najwyższym (100%). Mechanizm prefinansowania polega na tym, że WFOŚiGW wypłaca część dotacji bezpośrednio wykonawcy przed zakończeniem inwestycji – zazwyczaj po zawarciu umowy i złożeniu wniosku. Na poziomie najwyższym (100%) przy zakupie pompy ciepła R290 z instalacją za 38 000 zł netto, WFOŚiGW może wypłacić 38 000 zł wykonawcy w formie prefinansowania, a inwestor dopłaca jedynie VAT 8% czyli ok. 3 040 zł. Prefinansowanie jest szczególnie istotne dla osób z poziomu najwyższego które nie mają własnych oszczędności na pokrycie kosztów inwestycji. Więcej o prefinansowaniu CP →